Chiều ngày 23/10/2026, Viện Khoa học tài nguyên nước tổ chức hội thảo tổng kết đề tài khoa học và công nghệ cấp Bộ: “Nghiên cứu xây dựng bộ tiêu chí xác định khu vực bổ cập nhân tạo nước dưới đất phục vụ khai thác khẩn cấp và phát triển bền vững nguồn tài nguyên nước dưới đất đối với vùng khan hiếm nước tỉnh Ninh Thuận và Bình Thuận”
Hội thảo do PGS.TS. Dương Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Khoa học tài nguyên nước, chủ trì. ThS. Nguyễn Trọng Tuấn, Chủ nhiệm đề tài, trình bày các kết quả nghiên cứu. Tham dự hội thảo có các chuyên gia, nhà khoa học đến từ Viện Địa chất, Hội Địa chất Thủy văn Việt Nam, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, Trường Đại học Mỏ - Địa chất, Cục Quản lý tài nguyên nước và Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nước quốc gia.
Toàn cảnh Hội thảo
Xây dựng cơ sở khoa học phục vụ bổ cập nhân tạo nước dưới đất
Ninh Thuận và Bình Thuận là những khu vực thường xuyên đối mặt với tình trạng khô hạn, thiếu nước và sự phân bố nguồn nước không đồng đều theo mùa. Trong bối cảnh nhu cầu bảo đảm an ninh nguồn nước ngày càng cấp thiết, bổ cập nhân tạo nước dưới đất được xem là một hướng tiếp cận nhằm tăng cường khả năng lưu trữ nước trong các tầng chứa nước, chủ động chuẩn bị nguồn nước dự phòng và hỗ trợ khai thác bền vững, đặc biệt trong các thời kỳ khan hiếm nghiêm trọng.
Tuy nhiên, việc lựa chọn khu vực và giải pháp bổ cập cần xem xét đồng thời nhiều yếu tố, bao gồm điều kiện địa hình, địa chất – địa chất thủy văn, đặc điểm tầng chứa nước, nguồn và chất lượng nước bổ cập, rủi ro môi trường, nhu cầu sử dụng nước và khả năng tổ chức thực hiện.
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, đề tài được triển khai nhằm xây dựng cơ sở khoa học và công cụ hỗ trợ xác định khu vực có tiềm năng bổ cập nhân tạo nước dưới đất, lựa chọn giải pháp phù hợp, đánh giá khả năng gia tăng nguồn nước và xây dựng định hướng kế hoạch bổ cập cho các vùng nghiên cứu thuộc Ninh Thuận và Bình Thuận.
Những kết quả nghiên cứu nổi bật
Tại hội thảo, ThS. Nguyễn Trọng Tuấn đã trình bày các nội dung và kết quả chính của đề tài, từ tổng quan cơ sở khoa học, xây dựng bộ tiêu chí đến phân vùng tiềm năng, mô hình hóa nước dưới đất và đề xuất kế hoạch bổ cập nhân tạo.
Thứ nhất, xây dựng bộ tiêu chí xác định khu vực có tiềm năng bổ cập nhân tạo nước dưới đất. Bộ tiêu chí được thiết kế theo hướng tích hợp các yếu tố kỹ thuật, môi trường và kinh tế – xã hội; đồng thời xem xét những điều kiện đặc thù của từng giải pháp bổ cập. Hệ thống bao gồm các điều kiện loại trừ, các tiêu chí đánh giá, thang điểm chuẩn hóa và trọng số được xác định bằng phương pháp phân tích thứ bậc (AHP). Cách tiếp cận này tạo cơ sở đánh giá có hệ thống, hạn chế việc lựa chọn vị trí chỉ dựa trên một vài đặc điểm riêng lẻ.
Thứ hai, ứng dụng hệ thống thông tin địa lý để phân vùng và xác định giải pháp bổ cập phù hợp. Trên cơ sở bộ tiêu chí đã xây dựng, đề tài tích hợp dữ liệu không gian để đánh giá mức độ phù hợp của các khu vực nghiên cứu. Ba nhóm giải pháp được xem xét gồm bồn thấm, đập ngầm và thấm lọc ven sông. Kết quả phân vùng được thể hiện trên các bản đồ tỷ lệ 1:25.000, hỗ trợ nhận diện khu vực tiềm năng và xác lập thứ tự ưu tiên cho các bước nghiên cứu tiếp theo.
Thứ ba, sử dụng mô hình dòng chảy nước dưới đất để đánh giá khả năng bổ cập và khai thác. Nghiên cứu thiết lập mô hình thủy động lực nước dưới đất nhằm xem xét phản ứng của hệ thống tầng chứa nước trong các điều kiện khai thác khác nhau, bao gồm điều kiện bình thường và tình huống khai thác khẩn cấp. Qua đó, đề tài hướng tới lượng hóa khả năng gia tăng nguồn nước nhờ bổ cập nhân tạo và đánh giá khả năng huy động nguồn nước phục vụ nhu cầu sử dụng.
Thứ tư, xây dựng định hướng kế hoạch bổ sung nhân tạo nước dưới đất. Trên cơ sở kết quả phân vùng và mô hình hóa, đề tài đề xuất thứ tự ưu tiên, lựa chọn giải pháp phù hợp tại các khu vực, vị trí được xem xét và xây dựng định hướng tổ chức triển khai. Các nội dung liên quan đến khảo sát khả thi, thiết kế, thi công, vận hành, quan trắc và đánh giá hiệu quả được xác định là những bước cần thiết để chuyển kết quả nghiên cứu thành các phương án ứng dụng cụ thể.
Góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng bền vững tài nguyên nước
Kết quả nghiên cứu tạo lập một quy trình tiếp cận tương đối toàn diện, liên kết việc đánh giá điều kiện tự nhiên và kinh tế – xã hội với lựa chọn khu vực, lựa chọn giải pháp bổ cập, mô hình hóa khả năng gia tăng nguồn nước và xây dựng kế hoạch thực hiện. Đây là cơ sở khoa học có thể tham khảo trong công tác điều tra, quy hoạch và quản lý tài nguyên nước dưới đất tại các vùng khan hiếm nước.
Đối với khu vực Ninh Thuận và Bình Thuận, bộ tiêu chí và các kết quả phân vùng góp phần hỗ trợ nhận diện những khu vực cần ưu tiên nghiên cứu chi tiết, xem xét giải pháp bổ cập phù hợp với điều kiện địa chất thủy văn và nhu cầu sử dụng nước. Đồng thời, cách tiếp cận của đề tài có thể cung cấp kinh nghiệm tham khảo cho những khu vực khác có điều kiện khô hạn và thách thức tương tự về bảo đảm nguồn nước.
Hội thảo là dịp để các chuyên gia, nhà khoa học và cơ quan quản lý trao đổi về kết quả nghiên cứu, xem xét khả năng ứng dụng trong thực tiễn và định hướng hoàn thiện các giải pháp bổ cập nhân tạo nước dưới đất. Những ý kiến chuyên môn tại hội thảo sẽ góp phần hỗ trợ việc đánh giá kết quả đề tài và thúc đẩy khả năng vận dụng các sản phẩm nghiên cứu vào công tác quản lý, khai thác và phát triển bền vững tài nguyên nước dưới đất.
Thông qua việc triển khai đề tài, Viện Khoa học tài nguyên nước tiếp tục thúc đẩy các nghiên cứu khoa học và công nghệ phục vụ quản lý tài nguyên nước, góp phần nâng cao khả năng chủ động ứng phó với tình trạng khan hiếm nước và bảo đảm an ninh nguồn nước trong dài hạn.
